Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσ/κης: Aπό Βραζιλία και Αυστρία οι ταινίες που ξεχωρίζουν στο διαγωνιστικό τμήμα

Δεκατέσσερις ταινίες θα αναμετρηθούν φέτος

Του Γιάννη Μουγγολιά

Δεκατέσσερις ταινίες θα αναμετρηθούν φέτος στο διαγωνιστικό τμήμα του 60ού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης προκειμένου να κατακτήσουν τον Χρυσό Αλέξανδρο. Ταινίες από κάθε άκρη του κόσμου, από τη Βραζιλία και την Κολομβία μέχρι το Βέλγιοκαι την Ιρλανδία, συμμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας που συμμετέχει με δυο ταινίες, το «Cosmic Candy» της Ρηνιώς Δραγασάκη, τον «Απόστρατο» του Ζαχαρία Μαυροειδή και το «Ζίτοτεκ» του Βαρδή Μαρινάκη.

Από τις έως σήμερα προβαλλόμενες ταινίες ξεχωρίζουν η θαυμάσια ταινία «Πυρετός» της Βραζιλιάνας Μάγια Ντα Ρεν, συμπαραγωγής Βραζιλίας, Γαλλίας και Γερμανίας και η ταινία «Λίλιαν» του Αυστριακού Αντρέας Χόρβατ, αυστριακής παραγωγής.

Στον «Πυρετό» παρακολουθούμε τον Ζουστίνου, έναν καλό άνθρωπο που δουλεύει στο λιμάνι της Μανάους. Κάθε μέρα εργάζονται μέσα στους όγκους σιδερικών και κατασκευών των ναυπηγείων. Ο ήρωάς μας έχει χάσει τη γυναίκα του και μένει με τη μοναχοκόρη του, που εργάζεται ως νοσοκόμα. Κάποια στιγμή η κόρη του προτίθεται να φύγει στη Μπραζίλια για να σπουδάσει. Το ανακοινώνει στον πατέρα της και αυτός προσβάλλεται από υψηλό πυρετό που πάει και έρχεται αλλά δεν μπορεί ο γιατρός να εντοπίσει τη συγκεκριμένη αιτία του.

5α

Η ταινία παρακολουθεί με εξαιρετικά λεπτομερή και ουσιαστικό τρόπο τις ανθρώπινες σχέσεις των ηρώων θέτοντας στο μικροσκόπιο τις καταστάσεις και σκιαγραφώντας με ακρίβεια τα ψυχολογικά πορτρέτα των χαρακτήρων. Η σκηνοθέτρια ακροβατεί επιδέξια μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας και υπερβαίνει τα χρονικά όρια και τις συμβάσεις. Ο κόσμος της είναι  βυθισμένος στην απλότητα και στην ανθρωπιά, αλλά και στις πρακτικές της παράδοσης με διάφορες παραμέτρους που φτάνουν στις περιοχές της μαγείας. Τη λύση με το μεγάλο αίνιγμα της ανθρώπινης ζωής τη βρίσκει ο ήρωάς μας γυρίζοντας την πλάτη στη σύγχρονη ζωή και περνώντας στο πεδίο της αυθεντικής και αρχέγονης δύναμης και επιρροής της φύσης. Σε αυτήν εισέρχεται στην καταπληκτική σκηνή του φινάλε όπου η φυσική ζούγκλα είναι η ουσία της ζωής και το στάδιο αναζήτησης των προγόνων σε αντίθεση με τη σκληρότητα της σύγχρονης ζούγκλας του σήμερα.

Αναμφισβήτητα ένα από τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα της ταινίας, πέρα από τον σχολιασμό και την άποψη της σκηνοθέτριας, είναι η μνημειώδης ερμηνεία του ηθοποιού Regis Myrupu, ο οποίος πραγματικά μαγνητίζει τον θεατή. Αφοπλιστική η άνεσή του και η εσωτερική δύναμη με την οποία ενσαρκώνει τον Ζουστίνου. Για την καθηλωτική του αυτή ερμηνεία απέσπασε το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο.

Στη «Λίλιαν» του Αντρέας Χόρβατ η ομώνυμη ηρωίδα μας, μια πανέμορφη νεαρή Ρωσίδα μετανάστρια στην Αμερική, χάνει πλέον το δικαίωμα παραμονής επί αμερικανικού εδάφους αφού έληξε η βίζα της. Έτσι η Λίλιαν έχει ως μονόδρομο πλέον την επιστροφή στην πατρίδα. Έτσι αρχίζει η περιπλάνησή της, ένα συγκλονιστικό οδοιπορικό στην αμερικάνικη επαρχία και εξελίσσεται σε ένα εμπνευσμένο road movie. Καθόλη την περιπλάνηση μέσα από τον φακό του Χόρβατ βλέπουμε τη Λίλιαν πάντα σε συνάρτηση με το περιβάλλον. Το περιβάλλον γίνεται ο πρωταγωνιστής. Ακούμε από την ενημερωτική εκπομπή στο ραδιόφωνο: «Ο καιρός θα είναι καλός όπως επίσης και την άλλη εβδομάδα και θα απολαμβάνουμε τη λιακάδα». Και ευθύς βλέπουμε τη Λίλιαν να πλένει τα μοναδικά ρούχα της-αυτά που φορά- με φόντο ένα ειδυλλιακό τοπίο με την απέραντη  θάλασσα και στο βάθος της ακτής μια βιομηχανική περιοχή με εργοστάσιο που αναδύει αναθυμιάσει και καπνούς μόλυνσης. Τη βλέπουμε να πλένεται στις τουαλέτες των καφέ, να τρώει από τα υπολείμματα μιας πίτσας γίγας, που έχει πεταχτεί στα σκουπίδια, να κάνει την ανάγκη της πίσω από μια πινακίδα που γράφει «Χαμογέλα, η μαμά σου επέλεξε τη ζωή», να περπατά και να καλύπτεται από την υψηλή θερμοκρασία του ήλιου έχοντας στο κεφάλι τον χάρτη. Κοιτά τα λαμπρά πυροτεχνήματα, μαζεύει ό,τι φαγώσιμο βρει στον δρόμο την ώρα που ένας πολιτικός υπόσχεται στην ομιλία του: «Ορίζουμε εμείς τις μέρες μας, δεν χρειαζόμαστε πολλά λεφτά». Γεμάτη δυσπιστία για τους γύρω, ακόμα και για μια ιδιοκτήτρια μίνι μάρκετ, που θέλει να την βοηθήσει, Η Λίλιαν περπατά διαρκώς στους αχανείς αυτοκινητόδρομους, κρύβεται σε εγκαταλελειμμένα σπίτια. Και η φωή του ραδιοφώνου υπογραμμίζει: «Τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως ήταν πριν. Έτσι δεν είναι;». Κι ευθύς ο ραδιοφωνικός παραγωγός: «Σήμερα θα δούμε χαλαζι».

5β

Ο σκηνοθέτης επικαλείται τη διευρυμένη χρήση των τράβελινγκς, που ταιριάζουν απολύτως στις μεταβάσεις από περιοχή σε περιοχή. Νευρική, πρωτότυπη και δυναμική κινηματογράφηση, που διαρκώς σου κεντρίζει το ενδιαφέρον. Αφήγηση με εξαιρετική ροή, έντονη δόση ειρωνείας και σαρκασμού στους σχολιασμούς και μια παγωμένη ατμόσφαιρα που θεμελιώνει με τον καλύτερο τρόπο την αποξένωση και την αδυναμία της ηρωίδας.

Πολύ καλές τέλος άφησε η αγγλική ταινία «Ριάλτο»  του Πίτερ Μάκι Μπερνς, παρά τη ζοφερή θεματολογία της και την θλιβερή ατμόσφαιρα. Μια ταινία βουτηγμένη στην απόγνωση, όπου ο ήρωας σταδιακά οδηγείται στην απόλυτη πτώση. Μια ταινία με τα συναισθήματα και τις ανατροπές στην κόψη του ξυραφιού. Σκληρός ρεαλισμός με έναν παντρεμένο που χάνει τη δουλειά του, τη σχέση του με τη γυναίκα του και το παιδί του  και ταυτόχρονα είναι κυριευμένος από ένα ερωτικό πάθος για ένα νεαρό που ψωνίζεται στους δρόμους. Ένα φιλμ για την ανθρώπινη κατάρρευση, που καραδοκεί στις αντίξοες στιγμές που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος. Υποδειγματική η ερμηνεία του Τομ Βάγκαν Λαάουλορ σε ένα σκληρό αλλά σίγουρα «ενοχλητικό» φιλμ, που προκαλεί σεισμούς στα θεμέλια της ζωής στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις.

5γ

ΣΧΟΛΙΑ