«Ένοχος», «Θεριστές», «Σόκρατες» στο πανόραμα των διαγωνιζόμενων, «Μην αφήσεις ίχνη» στην καρδιά μας

Το PatrasTimes στο 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Του Γιάννη Μουγγολιά

Προς το τέλος του οδεύει το 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η αυλαία του οποίου θα πέσει επίσημα με την τελετή λήξης που θα πραγματοποιηθεί στο «Ολύμπιον» την Κυριακή 11 Νοεμβρίου στις 7μμ. Δεκαπέντε πρώτες ή δεύτερες ταινίες απ’ όλον τον κόσμο διαγωνίζονται για τα μεγάλα βραβεία που θα απονεμηθούν, ενώ στην τελετή θα δοθούν και τα υπόλοιπα βραβεία από διάφορους φορείς.

Στην κούρσα λοιπόν για τους «Αλέξανδρους» οι ταινίες του διεθνούς διαγωνιστικού τμήματος μας προσφέρουν ένα πανόραμα στυλ, προβληματισμών, αισθητικών, χρωμάτων και ιδιαιτεροτήτων που συνδέονται με τις διάφορες εθνικές κινηματογραφίες οι οποίες εκπροσωπούνται στην οικουμενική αυτή συνύπαρξη επί της μεγάλης οθόνης.

Στον «Ένοχο», σκηνοθετικό ντεμπούτο  του Σουηδού Γκούσταφ Μίλερ, δανικής παραγωγής, παρακολουθούμε ένα δυναμικό θρίλερ που ξεφεύγει από τα τετριμμένα αφού χαρακτηρίζεται από μια αντισυμβατική αφήγηση και την εις βάθος και συγκλονιστική σκιαγράφηση του ανθρώπινου χαρακτήρα. Ένας αστυνομικός που βρίσκεται σχεδόν σε καραντίνα και του έχει ανατεθεί αποκλειστικά δουλειά γραφείου στα επείγοντα περιστατικά και όχι δράσης προσλαμβάνει το απελπισμένο, σπαρακτικό μήνυμα έκκλησης μιας γυναίκας που γίνεται θέμα απαγωγής, αλλά επειδή δεν του επιτρέπεται να δράσει αναγκάζει άλλους να ενεργοποιηθούν προκειμένου να ξεδιαλυθεί το μυστήριο του εγκλήματος.

O Γκούσταβ Μέλερ πλέκει με θαυμαστή μαεστρία τον ιστό της αγωνίας καθηλώνοντας την όλη εξέλιξη στους τέσσερις τοίχους του αστυνομικού γραφείου όπου παίρνουν φωτιά τα τηλέφωνα ενώ η δράση μαίνεται εκτός. Παρότι θα περίμενε κάποιος μια ταινία θεατρική, ο Γκούσταφ Μέλερ ανατρέπει τα δεδομένα και σε κάνει να παρακολουθείς την υπόθεση με εξαιρετικό ενδιαφέρον και κομμένη την ανάσα. Ο σκηνοθέτης μας προσφέρει ένα ιδιαίτερο πορτρέτο του ατυνομικού που πνίγεται λόγω του εγκλωβισμού του στο γραφείου, που καίγεται από την εσωτερική τάση του να δράσει και να βοηθήσει, που υπερβαίνει το  νόμο και την κανονιστική γραφειοκρατία της αστυνομίας και ανταποκρίνεται στη φωνή της ευθύνης. Ιδανικός εκφραστής της πρωτότυπης έμπνευσής του ο ηθοποιός Γιάκομπ Σέντεργκρεν που καταθέτει ένα ερμηνευτικό ρεσιτάλ, που με φυσικό και αβίαστο τρόπο και μετρημένες αλλά καθοριστικές λεπτομέρειες αποδίδει όλο το ιδιαίτερο βάρος αυτής της ταινίας που κινείται κυρίως σε ψυχολογικό επίπεδο.

Τη σκυτάλη παίρνει το θαυμάσιο φιλμ «Οι Θεριστές» του Ελληνονοτιοαφρικανού σκηνοθέτη Ετιέν Καλός, συμπαραγωγής Νότιας Αφρικής, Ελλάδας, Γαλλίας, Πολωνίας. Πρόκειται για την πρώτη του απόπειρα στο χώρο της μυθοπλασίας μεγάλου μήκους, αφού οι πρώτες ταινίες του ήταν ντοκιμαντέρ, που προβλήθηκαν στην Μπερλινάλε. Η πρώτη του ταινία μικρού μήκους, το «Doorman» παρουσιάστηκε στη Cinéfondation του Φεστιβάλ των Καννών και στο Φεστιβάλ του Σάντανς του 2007, ενώ η πτυχιακή ταινία του, το «Firstborn» κέρδισε το Χρυσό Λιοντάρι για την καλύτερη ταινία μικρού μήκους στο Φεστιβάλ Βενετίας του 2009.

ε2

Στους «Θεριστές» παρακολουθούμε μια εξαιρετικά ολοκληρωμένη ταινία με συμπαγή σκηνοθεσία, εξαιρετική αφηγηματική δομή, διεισδυτικό σχολιασμό πάνω στο θέμα της οικογένειας και των ανθρώπινων σχέσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στα μέλη της. Φόντο η Νότια Αφρική όπου κυριαρχεί η λευκή μειονότητα των Αφρικάανς, απόγονων των Ολλανδών εποίκων. Ο γιος της οικογένειας είναι ένας κλειστός και εσωστρεφής νέος που μεγαλώνει σε ένα συντηρητικό, θρησκόληπτο κλίμα. Η μητέρα μαζεύει από το δρόμο ένα ατίθασο αγόρι, που έχει μεγαλώσει με τις σκληρές συνθήκες της έξω πραγματικότητας και είναι ορφανό και το φέρνει στην οικογένεια με σκοπό να το «σώσει». Συζητά με τον εσωστρεφή γιο της και του ζητά να το αποδεχτεί και να ζήσουν αρμονικά σαν αδέρφια. Οι «Θεριστές» είναι ένα φιλμ κεντημένο λεπτοβελονιά σε καταστάσεις και χαρακτήρες, ανθρώπινο, με μια ατμόσφαιρα σαγηνευτική. Ενας καθρέφτης και συνάμα μια παραβολή-αλληγορία  για τους νέους που ζουν στη μέγγενη του Απαρτχάιντ έχοντας μπροστά τους το θέμα  της πατρικής κληρονομιάς.

Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο να βλέπεις μια ταινία εξαιρετικά χαμηλού οικονομικού μπάτζετ να αναδεικνύει την ουσία της ανθρωπιάς, τη σκληρότητα των συνθηκών και του περιβάλλοντος και τη γνήσια κινηματογραφική αίσθηση. Και μάλιστα η ταινία αυτή να γίνεται από νέους 16-20 ετών. Ο λόγος για το βραζιλιάνικο φιλμ «Σόκρατες» του Άλεξ Μοράτο, που σε ταρακουνά με την αμεσότητα και την αυθεντικότητά του. Ο έφηβος Σόκρατες χάνει τη μητέρα του και ζει στο περιθώριο. Ανάμεσα στους φτωχούς αλλά άγριους δρόμους και στις εξωτικές παραλίες του Σάο Πάολο, ο Σόκρατες μαθαίνει τη ζωή και προσπαθεί να σταθεί μόνος του απέναντι σε ένα εχθρικό και ανθρωποφάγος περιβάλλον, χωρίς την παραμικρή ασφαλή πυξίδα επιβίωσης. Μια συγκλονιστική ιστορία επιβίωσης και κοινωνικής ένταξης  που αφήνει τα ίχνη της στην ιδιαίτερη και προσωπική αυτή ματιά, που συγκινεί αλλά και ταράζει με την αλήθεια της.

ε3

Κλείνουμε με την αριστουργηματική ταινία της Ντέμπρα Γκράνικ «Μην αφήσεις ίχνη», αμερικανικής παραγωγής, που προβλήθηκε στο τμήμα «Ειδικές Προβολές» του φεστιβάλ.

ε4

Όσοι είδατε πριν κάποια χρόνια την ταινία «Μια καρδιά το χειμώνα» ξέρετε τι εστί η σκηνοθέτρια Debra Granic! Η νέα φιλμική εμπειρία με το έργο της ήταν πραγματικά μοναδική. Το «Μην αφήσεις ίχνη» είναι μια από τις καλύτερες ταινίες του φεστιβάλ, μια από τις ταινίες που θα κουβαλάς αρκετό καιρό μέσα σου, από τις ταινίες που αξίζει να σε βρουν. Με μια συγκλονιστική ηθοποιό, την Thomasin Harcourt ΜcKenzie στην παρθενική της εμφάνιση στον κινηματογράφο. Η ιστορία ενός απόμαχου πολέμου που έχει γυρίσει την πλάτη στον κόσμο και ζει στο δάσος του Όρεγκον μαζί με την έφηβη κόρη του. Όταν η αστυνομία τον βρει πρέπει να γυρίσει στον πολιτισμένο ή βάρβαρο κατά αυτόν κόσμο κόβοντας τον ομφάλιο λώρο από την κόρη του. Μια ταινία μύησης και φλιβερού αποχαιρετισμού από αυτούς που δεν θέλεις να συναντήσεις. Μια ταινία σκηνοθετημένη με σπάνια δύναμη που σε καθηλώνει και υπηρετεί την πρώτη και αδιαπραγμάτευτη ουσία του σινεμά και της τέχνης, το συναίσθημα.

 

 

ΣΧΟΛΙΑ